Vroegste geïllustreerde Estherrol door een vrouw gemaakt

Over een unieke Estherrol uit 1564

Door Emile Schrijver, algemeen directeur van het Joods Cultureel Kwartier

Een van de bijzondere Estherrollen uit de Braginsky Collection in Zürich is er een met een datum, gemaakt in Venetië in 1564. De rol is de vroegste gedateerde Estherrol die we kennen, geschreven en uitbundig gedecoreerd in Venetië in 1564. Hij is 1,90 meter lang en 14 centimeter hoog. 
 
Geen Estherrollen uit de Middeleeuwen
Het is verbazingwekkend dat zich onder de honderden bewaard gebleven verluchte handschriften uit de Middeleeuwen geen complete Estherrollen bevinden. Er zijn slechts twee fragmenten bekend van een Spaanse, waarschijnlijk middeleeuwse Estherrol, meer niet. 
 
Het feit dat deze vroegst bekende rol gedateerd is, is op zich al een bijzonder feit. Het overgrote deel van de rollen is namelijk ongedateerd. Die datum van voltooiing, 15 februari 1564, wordt genoemd in een colofon aan het eind van de rol: 
 
'Ik, Estellina, dochter van de hoogwaardigheidsbekleder Menachem, moge hij leven, zoon van de grote hoogwaardigheidsbekleder Jekoetiël, van gezegende nagedachtenis, heb deze Estherrol geschreven en voltooid op dinsdag 3 Adar, ofwel 15 februari, in het jaar 5324, hier in Venetië, ...'
 
Mogen vrouwen Estherrollen schrijven?
De rol is dus niet alleen de oudste gedateerde rol die we hebben, maar hij is ook nog eens geschreven door een vrouw. Een vrouw uit rijke kringen, uit een familie met een eigen embleem, dat volgt op haar colofon. Er is onder rabbijnen vaak gediscussieerd over de vraag of vrouwen Estherrollen mochten schrijven. Het antwoord daarop was, dat dat mocht. Net zoals ze naar de lezing van de Estherrol mochten luisteren. 
 
De rol is ook online te bekijken, op www.braginskycollection.com, samen met tientallen andere Estherrollen, huwelijkscontracten en fraai geïllumineerde Hebreeuwse manuscripten. 

Afbeelding uit de Braginsky Collectie

This site is also available in English.