Tentoonstelling

Uit de vergetelheid

De herontdekte fotografie van Annemie en Helmuth Wolff

Vanaf 27 maart 2017 is in het Nationaal Holocaust Museum i.o. een tentoonstelling te zien over de bijzondere herontdekking van de fotografie van de Duitse vluchtelingen Annemie en Helmuth Wolff. Dit echtpaar, van wie Helmuth joods was, vluchtte in 1933 uit München naar Amsterdam en vestigde zich in Amsterdam-Zuid, in de toen nieuwe Rivierenbuurt. Hier kwamen in de jaren dertig vele Duits-joodse vluchtelingen wonen, onder wie ook de familie van Anne Frank. Met succes slaagden Helmuth en Annemie erin om als immigranten te integreren in de Nederlandse samenleving. Samen bouwden zij een veelzijdige en succesvolle fotocarrière op. Net als andere gevluchte fotografen zoals Erich Salomon gaven zij een  belangrijke impuls aan de Nederlandse fotografie, met name op het gebied van de toen nieuwe kleinbeeld- en kleurenfotografie. Hun dynamische en spectaculaire foto's van de Amsterdamse haven en van Schiphol vormen een hoogtepunt in hun oeuvre.

De haven van Amsterdam, jaren vijftig, Foto Annemie Wolff  © Monica Kaltenschnee Omslag van het tijdschrift kleinbeeld-foto met op de foto Helmuth Wolff en prins Bernhard tijdens het bezoek van de prins aan de door Helmuth georganiseerde tentoonstelling Kleinbeeld ‘39 in Arti et Amicitiae, Amsterdam, november 1939
Omslag van het tijdschrift kleinbeeld-foto met op de foto Helmuth Wolff en prins Bernhard © Monica Kaltenschnee Middelburg, 1937 © Monica Kaltenschnee


1. Schiphol, eind jaren dertig. Foto Annemie of Helmuth Wolff © Monica Kaltenschnee
2. De haven van Amsterdam, jaren vijftig. Foto Annemie Wolff  © Monica Kaltenschnee
3. Omslag van het tijdschrift kleinbeeld-foto met op de foto Helmuth Wolff en prins Bernhard tijdens het bezoek van de prins aan de door Helmuth georganiseerde tentoonstelling Kleinbeeld ‘39 in Arti et Amicitiae, Amsterdam, november 1939. Foto Annemie of Helmuth Wolff  © Monica Kaltenschnee
4. Middelburg, 1937Foto Annemie of Helmuth Wolff  © Monica Kaltenschnee

Toen de nazi's in mei 1940 het land binnenvielen, deden Helmuth en Annemie in grote paniek een gezamenlijke zelfmoordpoging, waarbij Helmuth om het leven kwam, maar Annemie werd gered. Zij ging alleen verder met fotograferen en werd actief in het verzet. Uniek zijn de honderden portretten die buurtgenoten vanaf 1943 door Annemie lieten maken, bij hen thuis of in haar studio. Onder hen waren vele joden, die vlak voor hun deportatie of onderduik nog een laatste foto lieten maken. Na de oorlog bewaarde Annemie de negatieven van deze portretten maar sprak er nooit meer met iemand over.

Hilde Jacobsthal, Amsterdam, 1943 Judith Trijtel, Amsterdam, 1943

Walter Lifmann, Amsterdam, 1943 9

1. Hilde Jacobsthal, Amsterdam, 1943
2. Judith Trijtel, Amsterdam, 1943
3. Walter Lifmann, Amsterdam, 1943
4. Isabel Wachenheimer, Amsterdam, 1943
Foto’s Annemie Wolff  © Monica Kaltenschnee

In de naoorlogse decennia was Annemie de voornaamste fotografe van de wederopbouw van de Amsterdamse havens. Tot 1963 maakte zij beeldbepalende foto's, die veelvuldig werden gepubliceerd. Daarna raakten zij en Helmuth in de vergetelheid. Hun gezamenlijke archief (meer dan 50.000 negatieven, dia's en foto's) kwam na Annemie's dood in 1994 in eigendom en beheer van een goede vriendin van haar, Monica Kaltenschnee in Haarlem. In 2001 werd het bij toeval ontdekt door fotohistoricus Simon B. Kool, die sindsdien onderzoek verricht naar het leven en werk van het echtpaar Wolff. Kool initieerde ook een intensieve speurtocht naar de identiteit van de mensen op de oorlogsfoto's. Een bewaard gebleven kasboek van Annemie met namen was hiervoor de basis. Het onderzoeksteam heeft inmiddels meer dan 300 mensen geïdentificeerd en contact met hen of hun nabestaanden gelegd. Voor sommigen van de nabestaanden bleken de portretten van Annemie Wolff de enige bewaarde foto's van hun vermoorde familieleden te zijn.

De tentoonstelling met vele foto's, periodieken en persoonlijke documenten geeft voor het eerst een breed overzicht van de bewogen levens van Annemie en Helmuth Wolff en hun veelzijdige fotografie. Alle portretten uit de oorlogstijd worden getoond. Het onderzoek voor de tentoonstelling wordt verricht door Simon B. Kool, An Huitzing en Tamara Becker.

Zie voor meer informatie www.stichtingwolff.nl

Locatie

De tentoonstelling is te zien in het Nationaal Holocaust Museum i.o.

Toegang

Met uw toegangsbewijs kunt u alle tentoonstellingen van alle locaties van het Joods Cultureel Kwartier bezoeken. Tevens heeft u gratis toegang tot alle evenementen (tenzij anders aangegeven). Museumkaarthouders hoeven geen entreebewijs aan te schaffen. 

Koop uw ticket

Rondleidingen

U kunt op elk gewenst moment een rondleiding door deze tentoonstelling aanvragen. Onze kundige gidsen nemen u mee, geven tekst en uitleg en gaan in op uw specifieke interesses en vragen. Een rondleiding van één uur kost € 80,00 (excl. entreekaarten) en uw groep mag uit hooguit 18 personen bestaan.

Boek een rondleiding 

Sponsor

Sponsoren: vFonds en Maror

Het vfonds is met een donatie van € 1.000.000, hoofdbegunstiger van de eerste fase van het Nationaal Holocaust Museum i.o.

This site is also available in English.